Nghe
có tiếng xe hơi đậu, ông Anthony Rockwall - nhà công nghiệp, chủ hãng xà phòng
Eureka nay đã nghỉ hưu - ngẩng lên, nhìn qua cửa sổ phòng đọc sách. Thấy người
hàng xóm ở kế bên phải - lão quí tộc G.Van Schuylight Suffolk Jones
- bước xuống xe, ông bắt tức cười. Như thường lệ, vừa chạm mặt pho tượng Ý thời
Phục hưng đặt trước tiền sảnh dinh cơ của ông, lão quí tộc lại nhăn tít cái mũi
khoằm khoặm lại. Cựu hoàng xà phòng lắc đầu: ”Khó chịu với cái bức tượng cổ ấy
làm gì cơ chứ ; phải lão đừng để ý, ta đã tặng nó cho viện bảo tàng rồi…Hè tới
đây, ta sẽ cho sơn lại ngôi nhà này, không biết lúc ấy cái mũi vẹt của lão còn
chun tới đâu nữa!”. Vươn vai đứng dậy bước ra cửa phòng, với cái giọng rền vang
như chuông vỡ, ông gọi to: ”Mike!”; và khi nghe có tiếng đáp, ông bảo: “Nói với
con trai ta, có đi đâu thì cũng phải vào đây một lúc đã, nhé!”. Và, khi con trai
ông - một tay xóc xóc xâu chìa khóa trong túi quần, tay kia vò đầu nhưng quần áo
vẫn tươm tất - bước vào, ông đặt tờ báo sang một bên, soi mói nhìn anh. Đột
nhiên, ông hỏi:
- Richard, xà phòng con vẫn dùng, con trả thế
nào?
Richard bối rối. Mới ra trường, về nhà chưa đến sáu tháng, chưa hiểu
hết tính khí của ông già, anh lúng túng cứ như một cô gái khi đến dự buổi khiêu
vũ đầu tiên trong đời. Anh lắp bắp:
- Đâu chừng... sáu đô la một tá, bố
à!
- Còn quần áo con vẫn mặc?
- Dạ... cỡ sáu mươi đô; cũng vừa
phải thôi...
Ngồi nhỏm dậy, vẻ dứt khoát, ông già bảo:
- Con thuộc
giới thượng lưu. Bố nghe nói giới trẻ thượng lưu vẫn xài xà phòng loại hai mươi
bốn đô một tá, và quần áo chúng mặc không thứ nào dưới một trăm đô; con đâu có
thiếu tiền, tội gì phải dè sẻn! Hiện nay, không phải vì tư vị mà bố vẫn xài xà
phòng Eureka loại cũ; đó là loại tốt nhất đấy. Đừng có vì hà tiện mười xu mà đi
mua loại xà phòng tồi; đối với thanh niên ở thế hệ của con, với vị trí xã hội
như con, xài xà phòng loại năm mươi xu một bánh thì cũng cho là được đi. Bố đã
nói, con thuộc giới thượng lưu; người ta vẫn thường nói là phải phấn đấu cả ba
đời mới chen chân được vào giới đó, bố không tin như vậy. Cũng như dầu để nấu xà
phòng, tiền bạc bôi trơn tuốt; tiền bạc sẽ đặt con vào giới thượng lưu. Nói
không quá đáng chứ, nhờ có tiền, bố mới là bố, bố thô lỗ, bố cục mịch không khác
mấy lão ở kế nhà mình, vậy mà bố còn phải vãi tiền ra mới được xem là cùng giới
với họ...
- Cũng có thứ mà tiền không làm được đâu, bố à! - Richard rầu
rĩ đáp.
Ông già tỏ ra phật ý:
- Thời buổi này mà con còn nói vậy
à? Bố sẵn sàng đánh cuộc đấy. Con cứ thử tra từ đầu đến cuối quyển đại từ điển
bách khoa xem, có thứ gì mà con không mua được bằng tiền không; bố đố con
đấy...
Vẻ bứt rứt, Richard đáp:
- Có đấy bố; có một thứ mà không
tiền bạc nào mua được.
Ông Anthony kêu lên:
- Thật vậy sao? Đâu,
con nói thử đi, có thứ gì mà tiền bạc không thể mua được đâu nào?
Richard
lắc đầu.
Ông già quạu:
- Bố kêu con vào là vì chuyện ấy đấy; từ
hai tuần nay bố để ý thấy hình như con có chuyện gì không ổn. Có gì mà phải buồn
cơ chứ. Bố chỉ nhón tay một cái là thu được ngay mười một triệu đô la trong vòng
hai mươi bốn tiếng đồng hồ, không tính của chìm. Nếu con muốn, chiếc du thuyền
Rambler thả neo trong vịnh kia sẽ là của con; đổ than vào, chỉ cần hai ngày là
con có thể tắm biển ở Bahamas...
Richard hiểu ý ông già muốn nói gì; anh
nói giọng uể oải:
- Bố đoán gần đúng rồi đấy.
- A! - ông già nheo
mắt, reo lên:
- Vậy thì nói đi, cô ta tên gì nào?
Richard đi đi
lại lại quanh phòng; ông già tuy hay lớn tiếng nhưng coi bộ từng trải, dễ gần,
có thể trút bầu tâm sự được.
Thấy Richard không trả lời, ông già lại
đoán:
- Con chưa biết tên cô ta à; sao không hỏi? Bố tin là cô ta ngã vào
vòng tay con ngay ấy chứ! Con có tiền này, đẹp trai này, lịch thiệp này, tay con
không hôi mùi xà phòng này, con có học này... cô ta còn muốn gì nữa,
hả?
- Con không có cơ hội gần gũi cô ấy. - Richard rầu rĩ đáp.
-
Cơ hội - Ông già kêu lên - Sao không tạo cơ hội? Mời cô ta đi dạo ở công viên,
đưa cô ta về nhà sau khi xem lễ, đón cô ta sau buổi hòa nhạc… Ôi dào, cơ với chả
hội!
- Bố không biết ấy chứ... trong tầng lớp cô ta, giờ giấc sít sao
lắm, được sắp đặt trước hàng mấy ngày... Không cưới được cô ấy, đối với con, thị
trấn này chẳng khác gì chốn ngục tù u ám... Con không viết thư cho cô ấy được
đâu, làm như vậy không được đâu!
- Thôi đi, ý con muốn nói tiền bố cho
con chưa đủ để mua một hai giờ trò chuyện tay đôi với cô ta chứ gì?
- Trễ
rồi bố à! Trưa ngày kia là cô ấy đi châu Âu học trong hai năm. Ngày
mai con sẽ gặp riêng cô ấy được ít phút. Lúc này cô ấy đang ở nhà bà dì ở
Larchmont, con không đến đó được, nhưng cô ấy đã nhận lời cho con đi taxi đến
đón cô ấy ở ga xe lửa trung tâm lúc 8g30, từ đó tụi con phải đi thật nhanh đến
rạp Wallace. Mẹ cô ấy và mấy người nữa sẽ đợi sẵn ở đó để cùng vào xem kịch với
tụi con. Bố thử nghĩ, trong hoàn cảnh ấy, với sáu, bảy phút, con làm sao nói
chuyện được với cô ấy, nói được gì nào? Rồi trong khi xem kịch hoặc cả sau đó
nữa, còn cơ hội nào để con bày tỏ với cô ấy đây? Không, không còn cơ hội nào nữa
đâu! Tiền bạc của bố không giúp gì được đâu, không mua được phút nào đâu! Nếu
mua được, hẳn người giàu đã bỏ tiền ra mua để được sống lâu hơn... Từ bây giờ
cho đến lúc cô ấy lên đường, không hy vọng gì kiếm ra thời gian để gặp riêng cô
ấy được đâu! Ông Anthony nheo mắt:
- Được rồi, được rồi, Richard. Giờ
thì con có thể xuống câu lạc bộ chơi được rồi đấy. Bố hy vọng là con không quá
si ngốc đến mức quên cả vui chơi… À, thỉnh thoảng con cũng nên vào đền thắp vài
nén nhang cầu thần Mazuma phù hộ... - Ngừng một chút, ông tiếp: - Tất nhiên là
con không thể dùng tiền mua thêm thời gian cho mình hoặc ra lệnh cho thời gian
ngừng trôi, nhưng bố thì đã nhiều lần bố trông thấy Thần Thời gian vấp té dập cả
chân khi bước qua mấy cái mỏ vàng đấy!
Tối đó, lúc ông già đang đọc tờ
báo buổi chiều thì cô Ellen tới; chẳng mấy chốc, cuộc chuyện trò giữa hai anh em
đã xoay quanh chuyện thằng cháu si tình.
Ông già che miệng ngáp:
-
Nó nói với tôi cả rồi, và tôi cũng đã nói với nó là tiền bạc của tôi là để lo
cho nó, nhưng nó không tin là tiền bạc có thể lo được. Nó nói tiền bạc cũng
chẳng ích gì. Nó nói là dù cho có cả chục ông triệu phú cùng xúm vào cũng không
thể nào lay chuyển nổi các ước lệ xã hội...
Cô Ellen nóng nảy:
-
Anh Anthony này, anh đừng nói đến chuyện tiền bạc nữa, có được không! Đối với
tình yêu chân thành thì tiền bạc có ý nghĩa gì cơ chứ! Anh phải biết, tình yêu
có sức mạnh vạn năng. Phải chi nó chịu nói sơm sớm một chút... Em biết, cô ta
không từ chối thằng Richard nhà mình đâu. Giờ thì trễ quá rồi, thằng bé đâu còn
dịp nào để ngỏ ý với cô ta nữa chứ! Tiền bạc của anh làm sao mua được hạnh phúc
cho nó! Tám giờ tối hôm sau, cô Ellen lục trong chiếc hòm mọt đục, lấy ra một
chiếc nhẫn vàng trông là lạ, đem đến cho Richard. Cô bảo:
- Đây là chiếc
nhẫn mẹ cháu để lại cho cô. Mẹ cháu nói là nó đem lại may mắn trong tình yêu, và
dặn cô trao lại cho cháu khi nào cháu tìm được người yêu. Tối nay, cháu nhớ đeo
vào tay…Richard thành kính cầm chiếc nhẫn, ướm vào ngón tay út; nó hơi lỏng, vào
quá đốt thứ hai một tí mới dừng lại. Với phong thái chững chạc của một người đã
trưởng thành, anh cởi nhẫn ra, cất vào túi áo vét, xong, anh quay điện thoại gọi
taxi.
Tám giờ ba mươi hai phút, anh nhìn thấy Lantry đứng lẫn trong đám
đông trước cửa nhà ga. Thấy anh, cô gái nói nhanh:
- Mình phải nhanh
nhanh lên mới được, đừng để mẹ phải đợi lâu!
- Tới rạp Wallace, càng
nhanh càng tốt. - Richard ra lệnh cho tài xế.
Theo đường Bốn mươi hai, xe
đổ ra đại lộ Broadway, xuôi theo làn đường dành riêng cho xe con. Đến đường Ba
mươi tư, Richard đập vai tài xế, bảo dừng lại. Anh xin lỗi cô bạn, xuống
xe:
- Tôi bị rớt chiếc nhẫn. Chờ tôi một phút, tôi thấy chỗ nó rơi rồi.
Nhẫn mẹ tôi để lại, để mất... tôi không đành lòng...
Chưa đến một phút,
anh đã quay trở lại, chiếc nhẫn trên tay. Nhưng, trong khoảng thời gian chưa
đến một phút đó, không biết từ đâu, một chiếc xe to kềnh đã đậu chắn ngay phía
trước chiếc taxi. Tài xế lách sang trái, cố vượt qua, nhưng vướng phải chiếc xe
tải chất đầy hàng hóa; anh ta lùi xe, tính lách sang phải, lại đụng nhằm chiếc
xe chở bàn ghế tủ giường lổn ngổn đậu ở phía sau, lái xe không biết đã bỏ đi
đâu; hết đường xoay trở, tài xế rủa thầm trong bụng, ôm vô-lăng chịu trận giữa
cái mớ xe cộ vô ý thức đó.
Cô Lantry nóng nảy giục:
- Đi đi chứ,
trễ quá rồi!
Richard nhổm lên, nhìn quanh. Cả một rừng xe – nào taxi, nào
xe tải, xe con, xe tải nặng... đậu bít cả giao lộ mênh mông nơi các con đường Ba
mươi tư, đại lộ số Sáu, đại lộ Broadway cắt nhau; đã vậy, từ các đường nhánh, xe
cộ cứ ùn ùn đổ tới, cản sau xe trước chạm cản trước xe sau, cả cửa xe cũng bị ép
cứng, không tài nào mở ra được. Richard ngồi xuống, lắc đầu:
- Mình bị
kẹt xe rồi. Ít ra cũng phải cả tiếng đồng hồ mới giải tỏa được cái mớ bòng bong
này... Cũng tại tôi, phải chi chiếc nhẫn không rớt thì đâu đến nỗi...
Cô
Lantry hỏi:
- Chiếc nhẫn đâu, anh cho xem... Tôi không trách anh đâu; vả
lại tôi chỉ lo mẹ mong, chứ kịch thì cũng chẳng có gì đáng để xem...
Mười
một giờ tối. Cửa phòng ông Anthony có tiếng gõ. Đang nằm trên giường xem dở
quyển truyện phiêu lưu, ông già quát:
- Vào đi!
Đó là cô Ellen. Cô
nói, không giấu nổi vẻ náo nức:
- Anh Anthony, tụi nó đính hôn rồi; cô ấy
nhận lời cầu hôn của thằng Richard nhà mình rồi!... Tụi nó kẹt xe suốt hai tiếng
đồng hồ, và thằng bé nhà mình đã không bỏ lỡ cơ hội...
Ngừng một chút để
thở, cô nói tiếp:
- Nào, anh Anthony, giờ thì anh hết khoe của nhé! Chỉ
cần một biểu tượng của tình yêu, chỉ cần một chiếc nhẫn tượng trưng cho tình yêu
chân thành, chung thủy cũng đủ để thằng Richard nhà mình tìm thấy hạnh phúc...
Tiền bạc thì làm sao bù được với tấm chân tình kia chứ!
Ông Anthony ngắt
lời:
- Đủ rồi, đủ rồi; chỉ cần thằng bé đạt được ý nguyện là tôi mừng
rồi. Tôi đã bảo, nếu nó cần thì tốn kém bao nhiêu tôi cũng không
tiếc...
Cô Ellen cố cãi:
- Nhưng thử hỏi trong chuyện này, tiền
bạc có đem lại được điều gì tốt đẹp không nào?!
Ông Anthony Rockwall dài
giọng:
- Thôi nào, cô em; tôi đang đọc đến chỗ tên cướp bị đắm tàu đây
này; để xem tiền bạc có thể cứu hắn thoát chết đuối được không… Cô để tôi đọc
hết chương này đã, có được không?
Chuyện
đến đây là hết. Tự thâm tâm, tôi mong là độc giả cũng hài lòng với hạnh phúc của
Richard. Tuy nhiên, tôi nghĩ, nói gì thì nói, tỏ tường ngành ngọn vẫn
hơn.
Sáng hôm sau, trước dinh cơ ông cựu
hoàng xà phòng xuất hiện một người mặc áo ngắn tay, thắt chiếc cà-vạt xanh lốm
đốm; anh ta rung chuông và được mời ngay vào phòng đọc sách.
Vớ tập ngân
phiếu trên bàn, ông Anthony xé một tờ:
- Đây, năm ngàn tiền mặt, thưởng
cho anh về khoản dầu để nấu xà phòng…
Kelly, người mặc áo ngắn tay,
nói:
- Tôi còn phải xuất thêm ba trăm đô ngoài kế hoạch nữa đó: thuê thêm
chiếc xe hàng với mấy chiếc taxi hết năm đô, chiếc xe tải nặng và mấy chiếc tải
nhẹ mất mười đô. Mấy người chạy mô-tô đòi mười đô, đội bốc vác đòi hai mươi đô.
Cảnh sát giao thông quất tôi nặng nhất, hai người trước, mỗi người năm mươi đô;
hai người sau, một người hai mươi, một người hai mươi lăm... nhưng... họ cũng
làm ra trò đấy chứ, ngài Rockwall? Cũng may mà ngài Thị trưởng không nhìn thấy
cảnh kẹt xe... Chẳng tập dượt gì mà giờ giấc đâu đó khít rim; đúng hai tiếng
đồng hồ, không sai chạy lấy một giây...
- Một ngàn ba trăm đô, anh cầm
lấy. Thưởng thêm cho anh một ngàn, còn ba trăm là để bù vào số tiền túi của anh.
Anh không chê tiền chứ, anh Kelly?
- Tôi ấy à? Cứ có tiền thì bắt tôi làm
mọi tôi cũng làm.
Ông Anthony gọi giật lại khi Kelly vừa ra đến
cửa:
- Tôi quên hỏi, ở chỗ kẹt xe, anh có trông thấy một chú bé bụ bẫm,
trần truồng, giương cung bắn vãi ra bốn hướng không?
Kelly ngơ
ngác:
- Sao, ông nói sao? Bắn tên vãi ra ấy à? Dààà... tôi không thấy,
nhưng nếu có hẳn nó đã bị cảnh sát bắt nhốt từ trước rồi...
- Dễ gì bắt
được nó - ông Anthony cười: - Thôi chào anh, Kelly !